|
|
 |
« :» |
|
Cumhurbaşkanı Seçimleri
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan ve M. Kemal Atatürk'ün 29 Ekim 1923'de Cumhurbaşkanı seçilmesinden günümüze kadar geçen sürede 9 Cumhurbaşkanı görev yaptı.
9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in görev süresi 16 Mayıs 2000 tarihinde doldu.
Anayasa Mahkemesi Başkanı Ahmet Necdet Sezer, 5 Mayıs 2000 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi. 10. Cumhurbaşkanı Sezer, 2007 tarihine kadar görev yapacak.
Demirel'in görev süresinin uzatılmasının ülke yararına olacağını savunan çevreler, bu amaçla Anayasa değişikliğini gündeme getirdiler. Cumhurbaşkanı'nın iki kez üst üste seçilebilmesine ve görev süresinin 5+5 şeklinde formüle edilmesine yönelik Anayasa değişikliği TBMM'de kabul edilmedi.
Türkiye'de bugüne kadar Cumhurbaşkanlığı için TBMM'de 17 kez seçim yapıldı. 1982'de 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in seçimi ise, Anayasa'nın halkoyuna sunulması ile birlikte gerçekleşti.
Cumhurbaşkanları, seçildikleri ve görevden ayrıldıkları tarihler şöyle:
Cumhurbaşkanları Seçildiği Tarih Ayrılış Tarihi
M.Kemal ATATÜRK 29.10.1923 10.11.1938
İsmet İNÖNÜ 11.11.1938 22.5.1950
Celal BAYAR (1) 22.5.1950 27.5.1960
Cemal GÜRSEL (2) 26.10.1961 28.3.1966
Cevdet SUNAY 28.3.1966 28.3.1973
Fahri KORUTÜRK 6.4.1973 6.4.1980
Kenan EVREN (3) 9.11.1982 9.11.1989
Turgut ÖZAL (4) 31.10.1989 17.4.1993
Süleyman DEMİREL 16.5.1993 16.5.2000
Ahmet Necdet SEZER (5) 5.5.2000
(1) Celal BAYAR: Görev süresi 27 Mayıs 1960 askeri harekatı ile sona erdi. Bu tarihte Kurulan Milli Birlik Komitesi kararıyla Cumhurbaşkanı Celal Bayar tutuklandı. Bayar'ın yanı sıra Başbakan Adnan Menderes, TBMM Başkanı Refik Koraltan ile bütün bakanlar kurulu üyeleri, Demokrat Parti'nin (DP) önde gelen yöneticileri de tutuklandı.
(2) Cemal GÜRSEL: 27 Mayıs 1960 askeri harekatı ile kurulan ve 38 subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi (MBK) başkanlığı ve Devlet Başkanlığı'na 28 Mayıs 1960'da getirildi. Gürsel'e, MBK başkanlığının yanı sıra başbakanlık (24 ve 25. Hükümetler), milli savunma bakanlığı görevleri de verildi. Yeni Anayasa'nın 9 Temmuz 1961'de kabulü ile 15 Ekim 1961'de yapılan genel seçimlerden sonra 12. Dönem TBMM, 25 Ekim 1961'de toplandı ve askeri rejim sona erdi. Dolayısıyla Gürsel'in görevi de 25 Ekim 1961'de son buldu. Gürsel, TBMM'de 26 Ekim 1961'de yapılan seçimle Türkiye Cumhuriyeti'nin 4. Cumhurbaşkanı oldu.
GÜRSEL, süresini tamamlayamadan, geçirdiği bir rahatsızlık sonucu görevinden ayrılmak durumunda kaldı. 1960'da geçirdiği hafif bir felçle başlayan hastalığı zamanla ilerledi ve Gürsel, 2 Şubat 1966'da tedavi için ABD'ye götürüldü. 9 Şubat'ta komaya giren Gürsel, 26 Mart'ta Türkiye'ye getirildi ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi'ne kaldırıldı. Aynı gün 37 kişilik ''Müşterek Sıhhi Kurul'', Gürsel'in cumhurbaşkanlığı görevine devam edemeyeceğini belirten bir rapor hazırlayarak Başbakanlığa sundu ve 28 Mart 1966'da TBMM kararıyla cumhurbaşkanlığı sona erdi.
(3) Kenan EVREN:12 Eylül 1980 askeri harekatı ile ülke yönetimine el konulmasından sonra yasama ve yürütme yetkilerini kullanmak üzere Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Nurettin Ersin, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Nejat Tümer ve Jandarma Genel Komutanı Sedat Celasun'dan oluşan Milli Güvenlik Konseyi kuruldu. Evren, Milli Güvenlik Konseyi başkanlığının yanı sıra Devlet Başkanlığı'nı da üstlendi ve 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet Başkanı olarak and içti. Böylece Türkiye'de ikinci kez ''Devlet Başkanlığı'' sıfatı kullanıldı. Evren, 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan Anayasası'nın halkoylamasında, Anayasa'nın Geçici 1. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı seçilmiş oldu. Milli Güvenlik Konseyi'nin varlığı da, 6 Kasım 1983'deki genel seçimlerin ardından, TBMM'nin Başkanlık Divanı'nın oluştuğu 7 Aralık 1983'de sona erdi. Anayasa'nın Geçici 2. maddesi uyarınca, Milli Güvenlik Konseyi üyeleri, 6 yıl süreyle ''Cumhurbaşkanlığı Konseyi'' üyesi sıfatını aldılar.
(4) Turgut ÖZAL: 31 Ekim 1989 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi. Ancak, Evren'in, Anayasa uyarınca 7 yıllık süresinin 9 Kasım 1989 tarihinde dolması nedeniyle, bu tarihte and içerek görevine başladı. Turgut Özal, 17 Nisan 1993'de geçirdiği rahatsızlık nedeniyle görevi sırasında vefat etti.
(5) Ahmet Necdet SEZER: 5 Mayıs 2000 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi. Ancak, Demirel'in, Anayasa uyarınca 7 yıllık süresinin 16 Mayıs 2000 tarihinde dolması nedeniyle, bu tarihte and içerek görevine başladı.
Cumhurbaşkanı seçimleri ve oy dökümleri:
Cumhurbaşkanları Seçildiği
Tarih TBMM üye
tamsayısı Seçime katılan
üye sayısı Kaç oyla
seçildiği
M.Kemal ATATÜRK 29.10.1923 287 158 158
1.11.1927 316 288 288
4.5.1931 317 289 289
1.3.1935 399 386 386
İsmet İNÖNÜ 11.11.1938 399 348 348
3.4.1939 424+5 Hatay 413 413
8.3.1943 455 435 435
5.1.1946 465 451 388
Celal BAYAR 22.5.1950 487 453 387
14.5.1954 541 513 486
1.11.1957 610 413 413
Cemal GÜRSEL 26.10.1961 638 (1) 607 434
Cevdet SUNAY 28.3.1966 636 (2) 532 461
Fahri KORUTÜRK 6.4.1973 635 (3) 557 365 (15. TUR)
Kenan EVREN 9.11.1982 (4)
Turgut ÖZAL 31.10.1989 450 285 263 (3. TUR)
Süleyman DEMİREL 16.5.1993 450 431 244 (3. TUR)
Ahmet Necdet SEZER 5.5.2000 550 533 330 (3. TUR)
(1) Millet Meclisi üye sayısı 450, Cumhuriyet Senatosu üye sayısı 188
(2) Millet Meclisi üye sayısı 450, Cumhuriyet Senatosu üye sayısı 186
(3) Millet Meclisi üye sayısı 450, Cumhuriyet Senatosu üye sayısı 185
(4) Kenan EVREN, 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet Başkanı olarak and içti. 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan 1982 Anayasası'nın halkoylamasında, Anayasa'nın Geçici 1. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı sıfatını kazandı. (9.11.1982 tarih ve 17863 Mükerrer sayılı Resmi Gazete)
(x) Cumhuriyet Senatosu, Türk siyasi yaşamına 1961 Anayasası ile girdi. Cumhuriyet Senatosu, genel oy ile seçilen 150 üye ile Cumhurbaşkanınca seçilen 15 üye ve 1960'da ülke yönetimine el koyan Milli Birlik Komitesi üyelerinin oluşturduğu ''tabii üyeler''den kuruldu. Cumhuriyet Senatosu'na üyelik için ''40 yaş'' ve ''yüksek öğrenim'' şartları getirildi. Genel oy ve Cumhurbaşkanınca seçilenlerin görev süreleri 6 yıl olarak belirlendi, ancak bu şekilde seçilen üyelerin üçte biri her 2 yılda bir yenilendi. Senato, 12 Eylül 1980 harekatından sonra TBMM'nin feshedilmesiyle ortadan kalktı.
|
Cold-Blue ByGeneral
Powered by SMF 1.1.7 |
SMF © 2006, Simple Machines LLC
